Çağdaş sanat ve estetik deha

Sanatla ilgili herkesin kafasında oluşmaya başladığına bu aşamada emin olduğum bir konuyu  tartışmalıyım. Çağdaş denen sanatta bir estetik deha olması önşartı aranmıyor mu? Nedir bu estetik deha denen şey?

***

Direkt tanım vermek yerine örnekle devam etmeye çalışayım. Modern dönemi başlattıklarını daha önce anlattığım sanatçıların, Monet, Manet, Cezanne hangisi olursa olun alıp resimlerine baktığınızda sanatçıda var olduğunu hissedeceğiniz estetik kabiliyet karşısında büyülenirsiniz. Çizim tekniklerini, renk kullanımlarını, görüntü içindeki estetik uyum ve duyarlılıklarını tuvale nasıl aktardıklarına hayret edersiniz ve bu büyüklük karşısında varlığından dolayı onlara müteşekkir olabilirsiniz.

***

ABD’deki modern dönemin sonuna doğru eleştirmen Clement  Greenberg’in desteğiyle orada rüzgarı esen Jackson Pollock’un eserlerine de bakarsanız gördüğünüzün anlamı bir Manet  bir Monet’de olduğu kadar hemen net gelmeyebilir size ama onun da ilk bakışta karışık gelebilecek resimlerinde fırçayı sürüş tekniğinde ve seçtiği renklerde bir estetik dehanın varlığı mutlaka hissedilir.

***

Geçmişe dair hiçbir şeyi reddetmediği gibi postmodern ortam estetik dehayı da reddetmiyordu. Ama herkesin sanatçı olduğu ve sanatçı olmanın şartlarının daha demokratlaştığı bir dönemde zaten herkeste olması mümkün olmayan estetik deha artık sanatın aranan ön koşullarından değildi. çağdaş sanatçılar arasında çoğunun sanatı estetik dehayla yaratılmamıştı ama onlar yaratacakları eserin arkasındaki düşünce ve fikre, felsefeye  daha fazla vurgu yapmış ve o fikri, o felsefeyi ortaya en iyi çıkaracak, en uygun formu bulmuşlardı. Bu bir performans, bir yerleştirme ve gündelik bulunmuş eşyalarla yapılan bir düzenleme olabileceği gibi, eğer sanatçıda varsa estetik dehanın sergilendiği bir resim ya da heykel de olabilirdi.

Ben postmodern ortamın demokratik çok sesliliğine destek versem de estetik dehanın önemsizleştirilmesine o kadar rahat destek veremiyorum. Çünkü bir şaheserin, insanı afallatan  bir görünümün ortaya çıkması için estetik dehanın var olması önşart. Postmodern ortamın güzelliği sanat yapma biçimlerinin bu kadar arttığı bir ortamda bile, eğer varsa, kimsenin estetik dehanın ortaya çıkmasını engelleyeceği de yok.

sanatın dinamik yolculuğu duracak gibi değil. Hatta ben modernde olduğu gibi yükınra yine biçime, tekniğe ve estetik dehaya vurgu yapan yeni bir ekol tepkisi olacağını bekliyor ve hatta umuyorum.

O yüzden ben bu gelişmeyi takipte olacağım. gerçekleşince de sizi yine haberdar etmeyi umuyorum.